Wat Rutte nu van mij wil?

De arbeidsmarkt trekt aan, dit trekt uiteraard ook weer mensen aan die zich een tijd hadden teruggetrokken van de arbeidsmarkt. En ja, dat is natuurlijk goed voor de arbeidsmarkt, want er ligt veel talent achter de geraniums te wachten. De vraag is alleen achter welke geraniums en uiteraard welk talent. Want mensen die zich een tijd hebben teruggetrokken van de arbeidsmarkt gaan lang niet allemaal de studieboeken in zoals ik in der tijd had gedaan.

Ik ben ooit in 2008 met een reorganisatie, welke te danken was aan de invoering van de WMO, mijn baan kwijtgeraakt. Sinds dien ben ik gaan werken aan mijn employability door een studie te gaan volgen, vrijwilligerswerk gaan doen wat mijn kennisgebied te verbreden, met als doel om mijn arbeidsvaardigheden te versterken. Het effect was uitermate goed, want van een baan op MBO niveau waar ik uitstroomde, zou ik technisch gesproken inmiddels op WO niveau moeten kunnen functioneren. Nou ja, wat wil je nog meer als politiek, iemand die niet bij de pakken neerzit en toch doorgaat.

In de weg gezeten door wetgeving

Echter de wetgeving lijkt mij keer op keer een beetje teveel in de weg te zitten, want werk vinden met een arbeidsbeperking zonder Wajong/WIA was voorheen als lastig, maar met de invoering van de Participatiewet werd het haast onmogelijk. Vooral omdat ik, in het kader van mijn employability, nog steeds bezig ben om mijn studie af te ronden. Een periode niet gewerkt heb, dus een gat in mijn CV, en vervolgens uiteindelijk maar ben gaan freelancen omdat ik de arbeidsmarkt meer dan zat was.

Want als je door een urenbeperking afhankelijk bent van de vacatures die open staan voor arbeidsgehandicapten, en op de schaarse parttime vacatures solliciteert. Liggen de kansen niet echt voor het oprapen. Zelfs niet als je aan je eigen employability werkt.

“Verlies de moed niet als je dit leest, maar zet als je blieft door!”

Dus besloot ik op mijn voorwaarden te gaan werken in een arbeidslandschap waar je je eigen arbeidsvoorwaarden kan bepalen. Nu is dat uiteraard ook niet altijd koek en ei als je met de nodige beperkingen door het leven gaat. Toch heeft het er wel voor gezorgd dat ik de afgelopen jaren diverse opdrachten heb gehad en mezelf daarmee employable heb gehouden. Dan komt de overheid weer met het idee om ZZP'ers aan te gaan pakken, en zou ik met mijn beperkte aantal ondernemersuren weer in de gevarenzone eindigen. Waarom, ben ik dan minder ondernemer omdat ik niet meer uren kan werken?

Je zal maar aan de kant staan

Als geharde arbeidsmarkt verkenner, zoeker en bovendien inmiddels ook ondernemer, was ik dan ook verbaasd dat Rutte het verlies van een baan niet zo serieus leek te nemen tijdens het VVD congres. Want je kon gewoon weer gaan solliciteren en die uitkering die kwam later wel. Nou, helaas de praktijk is anders en gezien ik inmiddels mijn ervaringen heb gehad met het UWV zeg ik oprecht: “hij snapt er geen bal van!”

Evenals staatssecretaris Klijnsma er geen bal van blijkt te snappen, want volgens haar moet je met een HBO/WO studie en een beperking ‘gewoon een baan kunnen vinden’ en nee ook dat bewijs heb ik geleverd. Net als vele anderen zonder uitkeringsstatus hebben ervaren, is het bijzonder moeilijk op de arbeidsmarkt als je heel wilt maar je door beperkingen specifieke vragen hebt en/of de behoefte aan specifieke aanpassingen.

Alles gedaan

Inmiddels heb ik dus alles gedaan, van werken aan mijn employability tot aan het starten van mijn eigen bedrijf en nog steeds zit een stabiel inkomen om goed van rond te komen er helaas niet in. En nee, ik zie mezelf niet als slachtoffer, daar voel ik met te goed voor. Maar ik vraag me wel oprecht af, wat Rutte nu van mij wil, want ik heb alle adviezen als trouw burger uitgevoerd…….

Structureel onzichtbaar

In Nederland zijn we kampioen beleid uitbouwen, cijfers en bovendien kampioen in regelingen. Van de vele regelingen voor iedereen die onder het sociaal minimum zit, en waar juist deze doelgroep vaak veel misloopt omdat het ingewikkeld is, tot aan uit de klauwen gelopen cao's die meer als kerstboom lijken te fungeren in de huidige arbeidsmarkt. In mijn studieboeken las ik het meermaals, 'door de druk van de Tweede Kamer neemt de regeldruk toe' en daar ben ik het zeker mee eens. Maar waarom nemen juist al die regels niet een keer af, want ondanks al die regels, vallen er veel mensen tussen de regels en vangnetten door.

Zelf ben ik ook iemand die tussen alle regels door blijkt te vallen, want als visueel gehandicapte verwachten veel mensen dat ik 'wel een uitkering heb' en nee die heb ik dus niet. Ik ben geen Wajongere ondanks mijn aangeboren erfelijke oogziekte, ik heb geen WIA ondanks een arbeidsverleden en andere regelingen zijn ook niet op mijn persoon van toepassing. Dat maakt het lastig om je weg te vinden, want voor voorzieningen moet ik aankloppen bij mijn gemeente die een budgetplafond heeft voor mensen zoals ik. Waarbij ik met grote vreze vrees als ik mijn voorzieningen aan moet gaan vragen.

Daarom zelfstandige

Omdat ik tussen alle regels door val en toch een inkomen nodig heb manifesteer ik mezelf uitgebreid op de arbeidsmarkt. Zowel als zelfstandige en zo nu en dan eens in een dienstverband. De reden dat ik tussen de regels door val is in mijn geval te lastig om uit te leggen, maar toch er zijn ten minste nog 1,1 miljoen mensen met een handicap die net als ik nergens onder vallen. Want volgens de overheid zijn er 1,3 miljoen arbeidsgehandicapten, de mensen met een uitkering, en in de praktijk zijn het er 2,4 miljoen dus de vraag is waar zijn al die anderen?

Omdat mensen met een lichte beperking buiten regelingen vallen, vaak wel actief (willen) zijn op de arbeidsmarkt vinden ze hun eigen weg. Want juist deze groep die als ze niet werken vaak afhankelijk zijn van familie, partners of anderen heeft immers geen keuze behalve dan misschien de Bijstand als ze geen andere keuze meer hebben. Dat is eigenlijk te bizar voor woorden in een land waar de overheid de mond vol heeft van een participatiesamenleving. Want wat is een deze participatiesamenleving waard als je alleen meetelt als je voorkomt in de boekjes? Is een Participatiesamenleving niet juist een samenleving waar iedereen zijn plekje heeft?

Rol van de politiek

De politiek heeft een grote invloed op regelingen en beleid, daarom wordt het tijd dat de overheid niet alleen gaat kijken naar oplappen van beleid. Maar bovenal ook gaat kijken naar de cijfers die er niet zijn, of misschien beter nog; naar de opbrengst die beleid op termijn op kan leveren. En nee, dat is lang niet altijd te vangen in CBS of CPB cijfers, nee daar gaat het om een visie op de samenleving waarvan dit kabinet zo graag een participatiesamenleving wil maken. En de basis van participatie is toch echt de mogelijkheid om mee te tellen en daarvoor moet je nu nog voorkomen in de cijfers.

De politiek zal moeten kijken naar wat er minder kan, waar de regeldruk is doorgeschoten en waar beleid is uitgelopen tot overwoekerde kerstbomen. Want zoals bijvoorbeeld Hans de Boer van VNO*NCW pleit van het afschaffen van de cao's omdat deze verstikkend werken, is het misschien tijd om deze weer in te richten waarvoor ze bedoeld waren. De minimale arbeidsvoorwaarden om te kunnen werken, want bedrijven kunnen zelf echt wel aan secondaire arbeidsvoorwaarden werken. 

Basisinkomen

Daarnaast is het interessant om te kijken naar het basisinkomen, waarbij het dus niet gaat om het 'voldoen aan de regeltjes' maar het mens zijn en bijbehorende bestaan. Waarbij iedereen een gelijke kans krijgt om te participeren en het niet afhankelijk is van je mogelijkheden om 'het bos van regelingen te ontwarren' of dat je 'net niet gehandicapt' genoeg bent voor een uitkering. Nee, het gaat om de participatiesamenleving en zal waarschijnlijk nog veel geld opleveren ook, en als je je afvraagt waarom; wat denk je dat al die regelingen kosten?

De Haagse stolp

Er lijkt weer eens een groot verschil te zijn tussen de Haagse werkelijkheid en die van de mensen die de beleidsvoering ervaren of uitvoeren. Waar het in de media vooral over de banken gaat speelt er op de achtergrond de strijd om de arbeidsmarkt, en wel de achterkant van de arbeidsmarkt. De plaats waar langdurig werklozen, na een lange WW periode in de Bijstand vallen, waar mensen die na een WW periode geen recht op Bijstand hebben of mensen gewoon überhaupt geen recht op Bijstand hebben.

De verwachte werkloosheid voor 2015

De strijd aan die achterkant van de arbeidsmarkt is heftig, van werkgevers die banen moeten realiseren en daar eigenlijk niet het nut van zien. Van mensen die na een lange periode van werkloosheid een baan accepteren op een lager niveau en de werkgever daar de vruchten van plukt. Tot aan de arbeidsmigranten die de baantjes nemen die eigenlijk niemand wil en daarmee ook weer bijdragen aan de verdringing. Het is druk daar achteraan in de rij, mensen moeten zich inzetten om te werken maar de teleurstellingen blijken toch te groot, de desillusie misschien nog wel groter….

Participatiewet

De Participatiewet biedt gemeenten brede kaders om vorm te geven aan de instroom van mensen met een beperking of andere vorm van achterstand op de arbeidsmarkt uit de Bijstand. Maar de vraag is of deze beleidsvrijheid misschien niet een beetje te ver gaat, van re-integratie die vooral gericht is op productie draaien in de gemeente Apeldoorn tot aan gemeenten die alleen de best plaatsbaren uit de bakken pikken om goede sier te maken en budgetten veilig te stellen. Ja, het is dringen aan de achterkant. Laat staan dat je tot die groep hoort die ergens tussen de 500.000 en misschien wel bijna 1,5 miljoen mensen bevat die met een beperking thuis zitten en geen uitkering ontvangen, klop dan maar eens aan bij je gemeente…

Werkloosheid

De werkloosheid is groot, daar ben ik het met de minister en staatssecretaris eens. Toch is er iets fundamenteels mis als het gaat om de huidige wetgeving die kansen moest bieden. Want gemeenten krijgen kleinere budgetten en zetten die het liefste in voor mensen die ze het snelste aan het werk denken te kunnen helpen, ongeacht of dit nu tot verdringing leidt. Vooral omdat gemeenten denken dat die mensen dan vanzelf wel weer naar een hogere functie doorstromen.

Daar zit echter een groot verschil tussen de Haagse stolp en de realiteit van de arbeidsmarkt. Want het is echt moeilijk om, ondanks je hoge opleiding, vanuit een laaggeschoolde baan door te stromen naar een hogere functie. Daarin is Nederland toch echt het land waar een dubbeltje een dubbeltje blijft en een kwartje een kwartje. Want van een kwartje een dubbeltje worden is nog steeds makkelijker dan van een dubbeltje een kwartje worden en het huidige beleid draagt daar niets aan bij.

Grotere koek?

De koek moet groter, maar het probleem is dat er dan
ook meer kruimels naast vallen en dus meer mensen
buiten de boot!

Rutte zegt keer op keer dat de koek groter moet worden, maar de vraag is of deze koek nog wel echt gaat groeien. En bovendien, wie heeft er profijt van die groei als die er wel zou komen. Het zijn niet de talenten die tussen wal en schip zijn gevallen door de crisis en dat is  verspilling en tevens een hap uit de koek van Rutte. Het zijn niet de mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt die moeten knokken om een plaatsje op de arbeidsmarkt en straks misschien wel 3 banen nodig hebben om rond te komen. Nee, het zijn de mensen aan de top die hun salaris verhogen en tegelijkertijd het lef hebben om uitzendkrachten de deur te wijzen om de nieuwe Ontslagwet die hen geld gaat kosten!